Istotą sporu przy kredytach z kwotą kredytu wyrażoną we franku szwajcarskim ze spłatą w złotówkach lub na odwrót (tzw. kredytach frankowych) są w szczególności niedozwolone postanowienia umów kredytowych, oraz brak poinformowania kredytobiorcy o ryzyku walutowym, związanym ze zmianą kursu franka szwajcarskiego do polskiej złotówki.
Relacja banku z konsumentem jest szczególnego rodzaju zależnością. Banki występują jako strona „silniejsza” – są podmiotami wysoce wyspecjalizowanymi, i jako profesjonaliści nie mogą wykorzystywać swojej wiedzy do kształtowania umów na niekorzyść dla klientów.
Przepisy prawa – ujęte w szczególności w ustawie Prawo Bankowe i w Kodeksie Cywilnym – nakładają na banki określone obowiązki. Przy kredytach walutowych są to m.in. udzielanie rzetelnych i wyczerpujących informacji o ryzykach kursowych, przykładowo poprzez pokazanie historycznego wykresu zmiany kursów walut dla waluty w której kredyt był zaciągany. Informacja ta powinna zostać podana przez bank przed podpisaniem umowy kredytu.
Postanowienia umowne muszą być sformułowane jednoznacznie, i muszą spełniać wymaganiom prawa. Bank nie może poprzestać na ogólnikowych, mało precyzyjnych zapisach, które można różnie interpretować.
Do niedozwolonych (abuzywnych) postanowień w umowie uznawane są m.in.:
- klauzule, w których sposób odwołania się do kursu walut w czasie spłat rat kredytowych mógł być dowolnie ustalany przez bank np. poprzez odniesienie się do tabeli kursowej obowiązującej w banku w dniu spłaty poszczególnej raty (bank mógł podnosić wysokość kursu walut w dniu który przypadał na dzień spłaty kredytu);
- klauzule, na podstawie których bank wypłacał kredyt po przeliczeniu kursu CHF – PLN poprzez odniesienie się do kursu sprzedaży waluty w banku, natomiast do spłacania rat kredytu na podstawie kursu banku obowiązującego przy sprzedaży waluty (jest to tzw. spread walutowy – bank poza udzieleniem kredytu zarabiał na sprzedaży waluty);
- klauzule, gdzie podstawą oprocentowania kredytu jest wskaźnik LIBOR dla waluty PLN. LIBOR jest wskaźnikiem dla określonych zagranicznych walut np. EURO, CHF, USD, i nie może być stosowany dla waluty PLN, dla której prawidłowym wskaźnikiem jest WIBOR.
Zapraszam do kontaktu w celu przeanalizowania umowy pod kątem niedozwolonych postanowień, prowadzących do nieważności umowy. Sądowne unieważnienie umowy skutkuje obowiązkiem banku do zwrotu wszystkich środków wpłaconych na kredyt (rat kapitałowych, odsetkowych, koszty ubezpieczenia kredytu).
Radca Prawny Piotr Wojnarowski